Teknik analiz, finansal piyasalarda fiyat hareketlerini tahmin etmek için kullanılan yöntemdir. Geçmiş fiyat verileri, işlem hacimleri ve grafik formasyonlarını inceleyerek gelecekteki fiyat hareketlerini öngörmeye çalışır. Hisse senetleri, kripto paralar, emtialar, döviz ve tahvil piyasalarında yaygın olarak kullanılan teknik analiz, yatırımcıların alım-satım kararlarını şekillendiren temel araçlardan biridir.
Teknik Analizin Temel Felsefesi
Teknik analiz, üç temel varsayıma dayanır:
1. Fiyat Her Şeyi Yansıtır
Piyasa fiyatı, hâlihazırda tüm bilgiyi içerir. Ekonomik veriler, şirket haberleri, jeopolitik gelişmeler ve yatırımcı duyguları, fiyata zaten yansımıştır. Bu nedenle, fiyat hareketlerini analiz etmek yeterlidir.
2. Fiyatlar Trendlerde Hareket Eder
Fiyatlar rastgele hareket etmez, belirli trendler oluşturur. Yükseliş trendi, düşüş trendi veya yatay trend olabilir. Teknik analistler, bu trendleri tanımlayıp takip eder.
3. Tarih Tekerrür Eder
Piyasa davranışları tekrarlanır. İnsan psikolojisi değişmediği için, benzer formasyonlar ve desenler tekrar ortaya çıkar. Geçmiş veriler, gelecek hakkında ipuçları verir.
Grafik Türleri ve Kullanım Alanları
Teknik analizde kullanılan başlıca grafik türleri:
Çizgi Grafik
En basit grafik türü. Sadece kapanış fiyatlarını gösterir. Genel trend görmek için kullanılır ama detay eksiktir.
Çubuk Grafik
Açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatları gösterir. Her çubuk, belirli bir zaman dilimini temsil eder (1 gün, 1 saat, 5 dakika vb.).
Mum Grafik
En popüler grafik türü. Japon pirinç tüccarları tarafından geliştirildi. Renk kodları (yeşil/kırmızı veya beyaz/siyah) alıcı-satıcı gücünü gösterir. Formasyonlar önemli sinyaller verir.
Heikin-Ashi Grafikler
Mum grafiklerinin değiştirilmiş biçimi. Gürültüyü azaltır ve trendi daha net gösterir.
Trend Analizi: Piyasanın Yönünü Belirlemek
Yükseliş Trendi
Ardışık yükselen dipler ve yükselen zirveler. Alıcılar kontrolde. Strateji: Düşüşlerde al, yükselişlerde sat.
Düşüş Trendi
Ardışık alçalan zirveler ve alçalan dipler. Satıcılar kontrolde. Strateji: Yükselişlerde sat veya kısa pozisyon aç.
Yatay Trend
Fiyat, belirli bir aralıkta hareket eder. Destek ve direnç seviyeleri net. Strateji: Destekte al, dirençte sat.
Trend Çizgileri
Yükseliş trendinde dipleri, düşüş trendinde zirveleri birleştirerek çizgi çizilir. Kırılımlar, trend değişimi sinyali verir.
Destek ve Direnç Seviyeleri
Destek
Fiyatın düşerken durduğu ve yükselişe geçtiği seviye. Alıcı baskısının güçlü olduğu bölge. Psikolojik olarak, yatırımcılar bu seviyeden alım yapar.
Direnç
Fiyatın yükselirken durduğu ve düşüşe geçtiği seviye. Satıcı baskısının güçlü olduğu bölge. Yatırımcılar kâr realizasyonu yapar.
Destek-Direnç Dönüşümü
Kırılan direnç, yeni destek olur. Kırılan destek, yeni direnç hâline gelir. Bu dinamik, teknik analizde kritik.
Teknik Göstergeler: Matematiksel Araçlar
Hareketli Ortalamalar
Belirli periyottaki fiyatların ortalaması. Gürültüyü azaltır ve trendi netleştirir. Basit hareketli ortalama ve üstel hareketli ortalama en yaygın kullanılanlardır.
Göreceli Güç Endeksi
Aşırı alım ve aşırı satım bölgelerini gösterir. 0-100 arasında değer alır. 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım olarak kabul edilir.
MACD
Trend takibi ve momentum göstergesi. İki hareketli ortalamanın farkını gösterir. Kesişmeler, alım-satım sinyali verir.
Bollinger Bantları
Volatilite göstergesi. Fiyat, bantlar arasında hareket eder. Bantların daralması, büyük hareket öncesi işaret olabilir.
Stokastik Osilatör
Momentum göstergesi. Kapanış fiyatının, belirli periyottaki fiyat aralığı içindeki konumunu gösterir.
Hacim Göstergeleri
İşlem hacmi, fiyat hareketlerinin gücünü onaylar. Yüksek hacimle gelen kırılımlar daha güvenilirdir.
Grafik Formasyonları ve Desenler
Baş-Omuz Formasyonu
Trend dönüş formasyonu. Üç zirve oluşur, ortadaki en yüksek. Boyun çizgisi kırılımı satış sinyali.
Çift Tepe ve Çift Dip
Trend dönüş formasyonları. Fiyat iki kez aynı seviyeden döner. Kırılım, trend değişimi gösterir.
Üçgen Formasyonları
Yükseliş üçgeni, düşüş üçgeni ve simetrik üçgen. Konsolidasyon sonrası kırılım beklenir.
Bayrak ve Flama
Devam formasyonları. Güçlü hareket sonrası kısa mola. Kırılım, trend devamı sinyali.
Kama Formasyonları
Yükselen ve alçalan kama. Genellikle trend dönüş formasyonudur.
Fibonacci Düzeltmeleri
Doğal oranları kullanarak destek-direnç seviyeleri belirlenir. En yaygın seviyeler: %23.6, %38.2, %50, %61.8, %78.6. Fiyat düzeltmelerinde bu seviyeler önemli.
Elliott Dalga Teorisi
Piyasa hareketlerini dalgalar hâlinde inceler. 5 dalga yükseliş (1-2-3-4-5), 3 dalga düzeltme (A-B-C). Karmaşık ama güçlü bir teori.
Teknik Analiz vs Temel Analiz
Teknik Analiz
- Grafik ve fiyat hareketlerine odaklanır
- Kısa ve orta vadeli ticaret için uygundur
- Zamanlamada güçlü
- Her varlık için uygulanabilir
Temel Analiz
- Şirket finansallarına, ekonomik verilere bakar
- Uzun vadeli yatırım için uygundur
- Gerçek değer tespitinde güçlü
- Daha çok hisse senetlerinde kullanılır
En iyi yaklaşım, her ikisini birlikte kullanmaktır. Temel analizle hangi varlığa yatırım yapılacağı, teknik analizle ne zaman alınacağı belirlenir.
Teknik Analizin Sınırlamaları
Öznel Yorumlama
Aynı grafik, farklı analistler tarafından farklı yorumlanabilir. Formasyonlar ve göstergeler, kesin bilim değil, sanattır.
Gecikmeli Göstergeler
Birçok gösterge, geçmiş verilere dayanır ve geç sinyal verebilir. Fiyat hareket ettiğinde, gösterge henüz sinyal vermemiş olabilir.
Sahte Sinyaller
Teknik analiz, %100 doğru değildir. Yanlış kırılımlar ve sahte sinyaller olabilir.
Temel Olayları Tahmin Edemez
Beklenmedik haberler, kazanç raporları veya jeopolitik olaylar, teknik analizle öngörülemez.
Sonuç: Başarılı Teknik Analiz İçin İpuçları
Teknik analiz, piyasaları anlamak için güçlü bir araçtır ama sihirli değnek değildir. Başarılı olmak için:
- Sabırlı olun ve disiplinli ticaret yapın
- Risk yönetimi uygulayın, stop-loss kullanın
- Birden fazla gösterge ve zaman dilimi kullanın
- Duygusal kararlardan kaçının
- Sürekli öğrenin ve pratik yapın
- Kayıplarınızdan ders çıkarın
Teknik analiz, öğrenilmesi zaman alır ama doğru uygulandığında, yatırımcıların piyasalarda başarılı olmalarına yardımcı olur.
