Merkezsiz finans (DeFi) dünyasının en büyük borç verme protokollerinden Aave’de, marka varlıklarının kontrolünü ele alma teklifi reddedildi. 25 Aralık’ta sonuçlanan oylama, Aave topluluğunun %55’inin “hayır” oyu kullanmasıyla sonuçlandı. Sadece %3.5 destek alırken, %41.2’lik büyük kısım çekimser kaldı. Bu gelişme, merkezsiz yönetişim sistemlerinde güç dengesi ve karar alma süreçleri hakkında önemli soruları gündeme taşıdı.
Teklifin Özü ve Hedefleri
Eski Aave Labs CTO’su ve BGD Labs kurucu ortağı Ernesto Boado tarafından hazırlanan teklif, Aave’nin marka varlıklarının kontrolünün Aave Labs ve BGD Labs gibi merkezi kuruluşlardan alınıp DAO’ya (Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon) devredilmesini öneriyordu. Bu varlıklar arasında alan adları (aave.com), sosyal medya hesapları, isimlendirme hakları, GitHub organizasyonları ve diğer fikri mülkiyet hakları yer alıyordu.
Destekçilere göre, bu transfer daha derin merkeziyetsizlik ve uzun vadeli uyum sağlayacaktı. Token sahiplerinin ekosistemin kimliği üzerinde daha fazla etkisi olacak, marka varlıklarının kötüye kullanılması durumunda DAO müdahale edebilecekti.
Tartışmalı Süreç ve Zamanlama
Oylama süreci büyük tartışma yarattı. Aave Labs, teklifin yazarı Boado’ya danışmadan ve topluluk tartışmaları devam ederken teklifi Snapshot oylamasına taşıdı. Boado, X platformunda “Aave Labs beni bilgilendirmeden, aceleyle teklifimi oya sundu, bunu onaylamazdım” dedi.
Ayrıca, oylamanın Noel tatili dönemine denk gelmesi de eleştirilere neden oldu. Birçok DAO üyesinin tatilde olduğu ve oy kullanamayacağı bir zamanda böyle kritik kararın alınması, Aave Labs’ın süreci manipüle etmeye çalıştığı yönünde suçlamalara yol açtı. Marc Zeller, Aavechan Initiative kurucusu, topluluk üyelerine “çekimser” oy kullanmalarını önererek bu adaletsiz sürece tepki göstermelerini istedi.
Kurucu Kulechov’un Rolü ve Eleştiriler
Aave kurucusu ve Aave Labs CEO’su Stani Kulechov, oylama öncesi 10 milyon dolar değerinde AAVE satın aldı. Kulechov, bu alımın “hayatının işi” için kişisel sermayesini koyduğunu ve oylamada kullanılmadığını belirtti. Ancak bu hareket, token bazlı yönetişim sistemlerinde güç yoğunlaşması ve etki konusunda soru işaretleri yarattı.
Kulechov, oylama sonrasında “Bu tartışma, Aave Labs ile AAVE token sahipleri arasındaki ilişki hakkında önemli sorular ortaya çıkardı. Gelecekte, Aave Labs’ın geliştirdiği ürünlerin DAO ve token sahipleri için nasıl değer yarattığını daha açık hale getireceğiz” dedi.
Wintermute ve Kurumsal Görüş
Piyasa yapıcı Wintermute’un CEO’su Evgeny Gaevoy, “hayır” oyu kullandıklarını açıkladı. Gaevoy, bu konunun sadece Aave için değil, tüm kripto piyasası için kritik olduğunu vurguladı. “Eğer Aave bu sorunu çözebilirse, diğer tüm tokenlar için de umut var” dedi.
Lido danışmanı Hasu ise durumu daha sert eleştirdi: “Token ve ticari şirket ikili yapıları temelde işlemez. Sadece yapılandırması zor değil, temelden bozuk.” Bu yorum, birçok DeFi protokolünün karşılaştığı yapısal sorunu özetliyor.
Fiyata Etki
Tartışma başladığından bu yana AAVE fiyatı %22 düştü. Oylama sonrasındaki hafta %14’lük ek düşüş yaşandı, kripto 150 doların altına geriledi. Teknik göstergeler, RSI’nın düşük seviyelerde olduğunu ve satıcıların kontrolde olduğunu gösteriyor. Ancak bazı analistler, satış baskısının azaldığını ve 165-170 dolar seviyelerine toparlanma potansiyeli olduğunu belirtiyor.
Merkezsiz Yönetişimde Dersler
Bu olay, merkezsiz yönetişim sistemlerinin karmaşıklığını ortaya koyuyor. Token sahipleri, protokol parametreleri üzerinde yetki sahibi olabilir ama marka fikri mülkiyeti gibi yasal ve ticari risk taşıyan varlıklar söz konusu olduğunda sınırlar belirsizleşiyor.
Eleştirmenler, fikri mülkiyeti merkezi olmayan bir varlığa devretmenin yasal olarak karmaşık ve riskli olduğunu savunuyor. DAO’nun net bir yasal kişiliği yok, bu da marka stratejisi, ortaklıklar ve uyuşmazlık çözümünde zorluklar yaratabilir.
Gelecek Adımlar
Marc Zeller, tatil sezonundan sonra yeni bir oylamanın gelebileceğini ima etti. “Olgun, meşru bir oylama yazarın rızasıyla ve eksiksiz tartışma döngüsüyle yeniden yapıldığında, katılım daha yüksek olmalı” dedi. Ayrıca, rekor katılımı (AAVE arzının %20’sinden fazlası oy kullandı) merkeziyetsizlik için bir zafer olarak nitelendirdi.
Aave ekosistemi şimdi, Aave Labs ve DAO arasındaki ekonomik uyumu netleştirmek için yeni çözümler arıyor. Hibrit model (kısmi merkezi, kısmi merkeziyetsiz) şimdilik korundu ama uzun vadeli sürdürülebilirliği tartışmalı.
Bu olay, tüm DeFi ekosistemi için önemli bir emsal oluşturuyor. Merkezsiz yönetişimin sınırları, token sahiplerinin yetkileri ve merkezi geliştirme ekipleriyle ilişkiler yeniden tanımlanıyor.
