NASDAQ, İngilizce “National Association of Securities Dealers Automated Quotations” ifadesinin kısaltmasıdır. 1971 yılında kurulan NASDAQ, dünyanın ilk elektronik borsası olma unvanını taşır. Merkezi New York’tadır ve piyasa değeri açısından New York Borsası’nın (NYSE) ardından küresel ölçekte ikinci sırada yer alır. Teknoloji ağırlıklı yapısıyla tanınan NASDAQ, günümüzde yenilikçi şirketlerin tercih ettiği başlıca borsa konumundadır.
Kuruluş ve Tarihçe
NASDAQ, Amerikan Menkul Kıymetler Satıcıları Ulusal Birliği (NASD) tarafından kurulmuştur. Geleneksel borsalardaki fiziksel işlem salonlarının aksine NASDAQ, başından itibaren tamamen elektronik altyapı üzerinde faaliyet göstermiştir. Bu yapı, emirlerin bilgisayar ağları aracılığıyla anlık eşleştirilmesini sağlayarak işlem hızını ve verimliliğini köklü şekilde dönüştürmüştür.
1980’li ve 1990’lı yıllarda teknoloji sektörünün patlamasıyla NASDAQ hızla büyümüştür. Microsoft, Intel ve Cisco gibi devlerin halka arzlarına ev sahipliği yaparak “teknoloji borsası” kimliğini pekiştirmiştir. 2000 yılındaki dot-com balonunda endeks tarihi zirvelerden sert düşüş yaşamış; ancak sonraki yıllarda toparlanarak çok daha güçlü seviyelere ulaşmıştır.
NASDAQ Nasıl Çalışır?
NASDAQ, piyasa yapıcı (market maker) sistemiyle çalışır. NYSE’deki uzman (specialist) modelinden farklı olarak NASDAQ’ta çok sayıda piyasa yapıcı aynı hisse için alış ve satış fiyatı kote eder. Bu rekabetçi yapı spread’lerin daralmasını ve likiditenin artmasını sağlar.
İşlemler tamamen elektronik ortamda gerçekleşir; fiziksel işlem salonu bulunmaz. Yatırımcılar aracı kurumlar üzerinden emir ileterek saniyeler içinde alım satım yapabilir. Bu altyapı NASDAQ’ı dünyanın en hızlı ve en likit borsalarından konumuna taşır.
NASDAQ Endeksleri
NASDAQ bünyesinde çok sayıda endeks bulunur; en çok takip edilen üç tanesi şunlardır:
NASDAQ Composite: NASDAQ’ta işlem gören 3.000’den fazla hissenin tamamını kapsayan geniş endekstir. Teknoloji sektörü ağırlıklı olmakla beraber sağlık, finans, tüketim ve sanayi şirketlerini de içerir.
NASDAQ-100: Borsada işlem gören en büyük 100 finansal olmayan şirketi barındırır. Teknoloji devlerinin yoğunluğu nedeniyle küresel yatırımcıların en yakından izlediği endeksler arasındadır. QQQ sembolüyle işlem gören ETF, bu endeksi takip eder ve dünyanın en çok işlem gören borsa yatırım fonlarından sayılır.
NASDAQ Financial-100: Borsadaki en büyük 100 finans şirketini kapsayan sektörel endekstir.
NASDAQ’ta Hangi Hisseler Bulunur?
NASDAQ, özellikle teknoloji ve yenilikçi sektörlerdeki dev şirketlere ev sahipliği yapar. Borsada işlem gören öne çıkan isimler şunlardır:
Teknoloji Devleri: Apple, Microsoft, Alphabet (Google), Amazon, Meta (Facebook), NVIDIA ve Tesla NASDAQ’ın en yüksek piyasa değerine sahip şirketleridir. Bu yedi isim zaman zaman “Muhteşem Yedili” (Magnificent Seven) olarak anılır ve endeks hareketleri üzerinde belirleyici etkiye sahiptir.
Yarı İletken Sektörü: NVIDIA’nın yanı sıra AMD (Advanced Micro Devices), Intel, Qualcomm, Broadcom ve Texas Instruments gibi çip üreticileri NASDAQ’ta listelenir. Yapay zekâ ve veri merkezi talebinin patlamasıyla yarı iletken hisseleri son yıllarda yatırımcıların odak noktasına yerleşmiştir.
Yazılım ve Bulut Hizmetleri: Adobe, Salesforce, Intuit, Palo Alto Networks, CrowdStrike ve ServiceNow gibi kurumsal yazılım devleri NASDAQ bünyesindedir.
E-Ticaret ve Dijital Hizmetler: Amazon’un yanı sıra MercadoLibre, eBay, Booking Holdings ve Airbnb gibi dijital platform şirketleri de borsada yer alır.
Biyoteknoloji ve Sağlık: Amgen, Gilead Sciences, Regeneron, Moderna, Vertex Pharmaceuticals ve Illumina gibi biyoteknoloji öncüleri NASDAQ’ın sağlık sektörü ayağını oluşturur.
İçecek ve Tüketim: PepsiCo, Mondelez, Starbucks ve Costco gibi küresel tüketim markaları da NASDAQ’ta işlem görür.
Elektrikli Araç ve Temiz Enerji: Tesla’nın yanı sıra Rivian, Lucid Motors gibi elektrikli araç üreticileri ve Enphase Energy gibi temiz enerji şirketleri NASDAQ’ta listelenmektedir.
NASDAQ ve NYSE Farkları
NYSE fiziksel işlem salonu geleneğini sürdürürken NASDAQ tamamen elektronik yapıdadır. NYSE daha çok köklü sanayi, finans ve enerji şirketlerini barındırırken NASDAQ teknoloji, biyoteknoloji ve büyüme odaklı şirketlerin tercih ettiği platformdur. Listeleme ücretleri ve gereksinimleri de farklılık gösterir; NASDAQ’ın listeleme eşikleri genel olarak NYSE’ye kıyasla daha erişilebilir kabul edilir ve bu durum özellikle genç şirketleri cezbeder.
Özet
NASDAQ, teknoloji ve yenilik odaklı yapısıyla küresel sermaye piyasalarının lokomotif borsasıdır. Apple’dan NVIDIA’ya, Amazon’dan Moderna’ya kadar dünyanın en değerli ve en hızlı büyüyen şirketlerini bünyesinde barındırır. Tamamen elektronik altyapısı, yüksek likiditesi ve geniş sektörel çeşitliliğiyle hem kurumsal hem bireysel yatırımcıların vazgeçilmez platformları arasında yer alır. Bu makale yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz; yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
