Yapay zeka sektöründe herkes birbirine “gelecek burada” derken, sektörün içinden bomba itiraflar gelmeye başladı. DeepL ve Picsart gibi önemli AI şirketlerinin CEO’ları açık açık “balon” kelimesini kullanmaya başladı. Peki gerçekten AI sektörü şişirilmiş bir balon mu, yoksa bu sadece aşırı iyimserliğin doğal bir sonucu mu?
CEO’lardan Gelen Uyarılar
Portekiz’in Lizbon kentinde düzenlenen Web Summit teknoloji konferansında AI dünyasının önde gelen isimleri CNBC’ye oldukça çarpıcı açıklamalarda bulundu. Almanya merkezli AI şirketi DeepL’in CEO’su Jarek Kutylowski, “Değerlemeler oldukça abartılı görünüyor ve ufukta bir balonun işaretlerini görüyorum” dedi.
Picsart CEO’su Hovhannes Avoyan ise daha da ileri gitti: “Hiç geliri olmayan tonla AI şirketinin muazzam değerlemelerle para topladığını görüyoruz. Bu bir endişe kaynağı.”
Bu açıklamalar özellikle dikkat çekici çünkü genellikle bu tür uyarılar yatırımcılardan veya finansal analistlerden gelir. Ama şimdi işin içindekiler, kendi sektörlerinin tehlikeli sularda yüzdüğünü söylüyor.
“Vibe Revenue” Kavramı Ortaya Çıktı
Sektörde yeni bir terim dolaşmaya başladı: “Vibe revenue” yani “hava parası”. Bu terim, “vibe coding” (yapay zeka ile derin teknik bilgi gerektirmeden kod yazma) kavramından esinlenilerek türetilmiş. Ancak burada kastedilen şey çok daha ciddi: Gerçek gelir yerine, potansiyel gelir beklentileriyle dev değerlemeler alan şirketler.
Birçok AI şirketi henüz sürdürülebilir bir gelir modeli oluşturmadan milyarlarca dolar değerleme alıyor. Yatırımcılar gelecekteki potansiyele bakıyor, bugünün gerçeklerine değil. Bu da 2000’lerin başındaki dot-com balonunu hatırlatıyor.
Lyft CEO’sundan Çift Taraflı Yorum
Lyft CEO’su David Risher durumu biraz daha dengeli bir şekilde değerlendirdi: “Açık olalım, kesinlikle finansal bir balondayız. Bu konuda şüphe yok. Çünkü bu inanılmaz, dönüştürücü bir teknoloji. Kimse geride kalmak istemiyor.”
Ancak Risher, finansal balonla endüstriyel görünüm arasında ayrım yapılması gerektiğini vurguladı: “Veri merkezleri ve tüm model geliştirme işleri uzun uzun bir ömre sahip olacak çünkü bu dönüştürücü bir teknoloji. İnsanların hayatını kolaylaştırıyor, daha iyi hale getiriyor… Öte yandan finansal taraf şu anda biraz riskli.”
Michael Burry’nin Şok Hamlesi
“The Big Short” filmiyle tanınan ünlü yatırımcı Michael Burry, bu hafta AI altyapı ve bulut sağlayıcılarının (hyperscaler’ların) çip değer kaybı giderlerini eksik gösterdiklerini iddia etti. Burry, Oracle ve Meta gibi devlerin karlarının çok daha düşük olabileceği konusunda uyardı.
Burry’nin en çarpıcı hamlesi ise Nvidia ve Palantir’e karşı satım opsiyonları (put options) açtığını açıklaması oldu. Yani açık açık bu şirketlerin değerinin düşeceğine bahse girdi. 2008 mali krizini önceden gören bu ismin böyle bir hamle yapması, piyasalarda ciddi tedirginlik yarattı.
AI Yatırımları Gerçekten Abartılı mı?
Son iki yılda AI sektörüne akan para gerçekten astronomik boyutlarda. Microsoft’un OpenAI’ye yaptığı 13 milyar dolarlık yatırım, Google’ın Anthropic’e yaptığı 2 milyar dolarlık yatırım… Liste uzayıp gidiyor.
Ancak bu şirketlerin çoğu henüz kâr etmiyor. OpenAI’nin ChatGPT’yi çalıştırmak için günlük 700 bin dolar harcadığı tahmin ediliyor. Peki bu harcamalara karşılık gelen gelirler yeterli mi? İşte asıl soru bu.
Kripto ile Benzerlikler
Bu durum kripto dünyasını yakından takip edenler için tanıdık gelebilir. 2017-2018’deki ICO çılgınlığında da benzer bir tablo vardı: Henüz ürünü bile olmayan projeler yüz milyonlarca dolar topluyordu. Sonunda ne oldu? Büyük bir çöküş yaşandı ve sektör uzun bir kış dönemine girdi.
Ancak bu kıştan sonra Bitcoin ve Ethereum gibi gerçek değer üreten projeler ayakta kaldı ve daha da güçlenerek döndü. AI için de benzer bir senaryo mu bekleniyor?
Teknoloji Liderleri Hala İyimser
Tüm bu uyarılara rağmen, teknoloji sektörü AI’nin uzun vadeli potansiyeline olan inancını koruyor. Çünkü gerçekten de yapay zekanın dönüştürücü bir teknoloji olduğu konusunda herkes hemfikir. Sağlıktan eğitime, üretimden hizmet sektörüne kadar her alanda devrim yaratma potansiyeli var.
Sorun teknolojinin kendisinde değil, değerlemelerde ve beklentilerde. Belki de sektörün biraz yavaşlaması, gerçekçi hedefler belirlemesi ve sürdürülebilir iş modelleri geliştirmesi gerekiyor.
Yatırımcılar Ne Yapmalı?
Bu gelişmeler ışığında yatırımcıların dikkatli olması gerekiyor. AI hisselerine yatırım yaparken şu soruları sormak önemli:
- Şirketin gerçek bir geliri var mı?
- İş modeli sürdürülebilir mi?
- Değerleme mantıklı mı yoksa tamamen gelecek beklentilerine mi dayanıyor?
- Şirket gerçek bir sorunu çözüyor mu?
Sonuç olarak, AI balonu patlar mı sorusunun cevabı muhtemelen “kısmen evet” şeklinde olacak. Bazı abartılı değerlemeler düzeltme görecek, bazı şirketler batacak. Ama gerçek değer üreten, sürdürülebilir iş modelleri olan şirketler ayakta kalacak ve sektör daha sağlıklı bir zemine oturacak. Tıpkı kripto kışından sonra olduğu gibi.
