Katılım endeksi, faizsiz finans ilkelerine uygun şirketlerin hisselerinden oluşan ve İslami yatırım hassasiyetine sahip yatırımcıların öncelikli olarak takip ettiği özel endekstir. Borsa İstanbul tarafından hesaplanan ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu’nun belirlediği kriterler çerçevesinde oluşturulan bu endeks, yatırımcılara helal kazanç prensibine uygun hisse senedi seçeneklerini sunmaktadır. Endeks dönemsel olarak revize edilmekte; uygunluk kriterlerini karşılayamayan şirketler çıkarılırken, yeni kriterleri sağlayan şirketler endekse dahil edilmektedir.
Katılım Endeksi Türleri
Borsa İstanbul bünyesinde altı farklı katılım endeksi hesaplanmaktadır. Her endeks, farklı yatırımcı ihtiyaçlarına yönelik olarak tasarlanmıştır.
BIST Katılım Tüm (XKTUM): Katılım kriterlerini sağlayan tüm şirketleri kapsayan en geniş endekstir. Yatırımcıların helal hisse arayışında başvurduğu ana referans kaynağıdır.
BIST Katılım 30 (XK030): Likiditesi en yüksek 30 büyük şirketi içermektedir. Piyasa hareketlerine yön veren ana hisseler bu endekste yer almaktadır.
BIST Katılım 50 (XK050) ve BIST Katılım 100 (XK100): Sırasıyla 50 ve 100 büyük şirketten oluşan ara endekslerdir.
BIST Katılım Sürdürülebilirlik (XSRDK): Hem katılım kriterlerine uyan hem de çevresel-sosyal (ESG) skoru yüksek şirketleri içermektedir.
BIST Katılım Temettü (XKTMT): Düzenli kâr payı dağıtan ve katılım kriterlerine uyan şirketlerden oluşmaktadır.
Endekse Giriş Kriterleri
Katılım endeksine dahil olabilmek için şirketlerin belirli kriterleri sağlaması gerekmektedir. Ana faaliyet alanı faiz, alkol, kumar, domuz ürünleri, silah, tütün ve pornografi olamaz. Şirketin toplam faizli kredilerinin piyasa değerine oranı belirli sınırı aşmamalıdır. Faiz gelirleri ve uygun olmayan gelirler toplam gelirin belirli yüzdesinin altında kalmalıdır. Nakit ve faizli menkul değerlerin piyasa değerine oranı sınırlandırılmıştır. Bu kriterler, KAFİF (Katılım Finans Prensipleri Bilgi Formu) üzerinden değerlendirilmektedir.
2026 İkinci Yarı Dönem Revizyonu
1 Mayıs – 30 Eylül 2026 döneminde geçerli olacak son revizyonda kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Yeni dönemde 19 şirket endeksten çıkarılmış, 27 şirket ise listeye dahil edilmiştir. Endekslerde dönemsel revizyon, mayıs-eylül ve ekim-nisan olmak üzere yılda iki kez gerçekleştirilmektedir.
Katılım Endeksine Uygun Öne Çıkan Hisseler
Holding ve Yatırım Şirketleri: Sabancı Holding (SAHOL), Koç Holding (KCHOL) gibi büyük holdingler endekste yer almaktadır. Polisan Holding (POLHO) son revizyonda endekse dahil edilen şirketler arasındadır.
Savunma Sanayi: Aselsan (ASELS), katılım endeksinin en önemli temsilcilerinden olarak değerlendirilmektedir. Otokar (OTKAR) da savunma alanında katılım kriterlerine uygun şirketler arasındadır.
Çimento ve İnşaat: Akçansa (AKCNS), Batısöke Çimento (BSOKE), Cimsa Çimento (CIMSA) endekste yer alan çimento şirketleridir. Bien Yapı Ürünleri (BIENY) son revizyonda endekse eklenen şirketlerden olmuştur.
Demir-Çelik: Erdemir (EREGL), Kardemir (KRDMD), Çemtaş (CEMTS) gibi demir-çelik sektörü şirketleri katılım kriterlerini karşılamaktadır.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları: Emlak Konut GYO (EKGYO) son revizyonda endekse dahil edilmiştir. Rönesans Gayrimenkul (RGYAS) da endeksteki gayrimenkul yatırım ortaklıkları arasındadır. Zeray GYO (ZERGY), 2025 sonunda halka arz olduktan sonra katılım endeksine uygun bulunmuştur.
Perakende ve Gıda: BIM Mağazalar (BIMAS), katılım sürdürülebilirlik endeksine eklenen önemli perakende şirketidir. Bizim Toptan (BIZIM), katılım kriterlerini uzun süredir sağlayan istikrarlı şirketlerden olarak değerlendirilmektedir.
Enerji: Aksa Doğalgaz (AKSGY), Enerya Enerji (ENERY) endekste yer alan enerji şirketleridir. Aksa Enerji (AKSEN) ise son revizyonda endeksten çıkarılmıştır.
Otomotiv ve Sanayi: Brisa (BRISA), Aselsan, Tekfen Holding (TKFEN) gibi şirketler sanayi alanında katılım kriterlerine uygundur. Vestel (VESTL) son revizyonda endeksten çıkarılmıştır.
Teknoloji: ATP Yazılım (ATATP) son revizyonda endekse dahil edilen teknoloji şirketidir.
Endekse Uygun Olmayan Bazı Önemli Hisseler
SASA Polyester (SASA), Astor Enerji (ASTOR), Tera Yatırım Holding (TEHOL) son revizyonda katılım endeksine uygun bulunmayan veya çıkarılan şirketler arasındadır. Adese Gayrimenkul (ADESE) ve Vişne Madencilik (VSNMD) de güncel listede yer almamaktadır.
Katılım Hisselerine Yatırımın Avantajları
Katılım endeksindeki şirketler genellikle düşük borç oranlarına ve güçlü özsermaye yapılarına sahiptir. Spekülatif ve aşırı borçlu şirketlerin elenmesi, finansal krizlere karşı teorik olarak daha dirençli portföy yapısı oluşturmaktadır. Faiz hassasiyeti taşıyan yatırımcılar için vicdani uyumluluk önemli avantaj sağlamaktadır.
Şeffaflık açısından da olumlu yönler bulunmaktadır. KAFİF formları üzerinden şirketlerin finansal yapısı bağımsız denetime tabi olmaktadır. Endeksten çıkış ve giriş süreçleri kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Yatırım Yöntemleri
Bireysel Hisse Alımı: Yatırımcılar standart aracı kurum hesabı üzerinden katılım endeksindeki hisseleri doğrudan alıp satabilmektedir. Bu yöntemde portföy yönetimi tamamen yatırımcının kontrolünde olmaktadır. Ancak dönemsel revizyonların KAP üzerinden takip edilmesi gerekmektedir.
Katılım Hisse Fonları: Profesyonel fon yöneticileri tarafından yönetilen katılım hisse fonları, otomatik çeşitlendirme ve revizyon takibi avantajı sunmaktadır. Endeksten çıkan hisseler fon tarafından otomatik olarak satılmakta, yerine uygun olanlar eklenmektedir.
Katılım ETF’leri: Borsa İstanbul’da işlem gören katılım endeksli ETF’ler, tek işlemle endeksin tamamına maruziyet sağlamaktadır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Katılım endeksine dahil olmak şirketin finansal başarısının garantisi değildir. Her hisse senedi yatırımı piyasa riski içermektedir. Dönemsel revizyonlarda şirketlerin endeksten çıkarılma ihtimali bulunmaktadır. Şirketlerin finansal durumlarının düzenli olarak takip edilmesi gerekmektedir. Ana faaliyet alanı değişen şirketler endeks kriterlerini kaybedebilmektedir.
Genel Değerlendirme
Katılım endeksi, faizsiz finans ilkelerini benimseyen yatırımcılar için sistematik ve şeffaf yatırım çerçevesi sunmaktadır. Aselsan, BIM, Sabancı Holding, Erdemir gibi köklü şirketlerin endekste yer alması, endeksin sektörel çeşitlilik açısından zengin yapı sunduğunu göstermektedir. Yatırımcıların dönemsel revizyonları takip etmesi, portföy çeşitlendirmesi yapması ve uzun vadeli bakış açısı geliştirmesi başarılı yatırım sürecinin temelidir. Bu makale yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır; yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
