OTC, İngilizce “Over The Counter” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede tezgâh üstü piyasa olarak bilinir. Merkezi borsaya bağlı kalmaksızın alıcı ve satıcının doğrudan karşılıklı anlaşarak işlem gerçekleştirdiği piyasa yapısını ifade eder. Fiyat, miktar ve ödeme koşulları taraflar arasında serbestçe belirlenir.
OTC Piyasası Nasıl Çalışır?
Borsalarda emirler merkezi emir defterine yazılır ve otomatik eşleştirilir. OTC piyasalarında ise süreç tamamen farklıdır. Taraflar telefon, e-posta ya da özel platformlar aracılığıyla doğrudan iletişim kurarak anlaşma sağlar.
OTC işlemlerde genellikle dealer (piyasa yapıcı) köprü görevi üstlenir. Dealer hem alıcıya hem satıcıya fiyat kotasyonu sunarak işlemin tamamlanmasını kolaylaştırır. Alış ve satış fiyatı arasındaki fark — yani spread — dealer’ın kâr marjını oluşturur.
Avantajları
Esneklik: Standart lot büyüklüğü ya da vade zorunluluğu yoktur. Sözleşme koşulları tamamen ihtiyaca göre şekillendirilebilir.
Büyük Hacimli İşlem Kolaylığı: Borsada devasa emirler fiyatı sert hareket ettirebilir. OTC kanalında ise büyük alımlar ya da satımlar piyasa fiyatını etkilemeden sessizce gerçekleştirilebilir.
Gizlilik: İşlem detayları kamuya açık emir defterine yansımaz; tarafların stratejileri ve pozisyon büyüklükleri korunur.
Dezavantajları
Karşı Taraf Riski: Merkezi takas kurumu bulunmadığından, taraflardan herhangi yükümlülüğünü yerine getirmezse karşı taraf doğrudan zarara uğrar.
Şeffaflık Eksikliği: Fiyatlar kamuya açık değildir; adil fiyat keşfi zorlaşabilir.
Düzenleme Farklılıkları: OTC piyasaları borsalara kıyasla daha az düzenlemeye tabidir ve yatırımcı koruması görece zayıf kalabilir.
Geleneksel Finansta OTC
Hisse senetleri, tahviller, döviz (Forex), türev ürünler (swap, forward, egzotik opsiyonlar) ve emtialar OTC kanalında işlem görür. Forex piyasası dünyanın en büyük OTC piyasasıdır; günlük trilyon dolarları aşan hacmiyle merkezi borsası olmaksızın küresel banka ağı üzerinden çalışır.
Kripto OTC Piyasaları
Kripto ekosisteminde OTC masaları, büyük hacimli alım satımların standart borsaları etkilemeden yürütüldüğü özel ticaret kanallarıdır. Kurumsal yatırımcılar, fonlar, madencilik şirketleri ve yüksek hacimli yatırımcılar (balinalar) bu kanalların başlıca kullanıcılarıdır.
Standart kripto borsasında milyonlarca dolarlık satış emri verildiğinde emir defterindeki likidite yetersiz kalır ve fiyat sert düşebilir; bu durum slipaj olarak bilinir. OTC masaları bu sorunu ortadan kaldırır. Taraflar sabit fiyat üzerinde anlaşır; işlem emir defterine yansımaz ve piyasa fiyatı etkilenmez.
Kripto OTC masaları iki temel modelle çalışır:
Ana Model (Principal): OTC masası kendi envanterinden karşı taraf olarak pozisyon alır. Fiyatı ve riski doğrudan üstlenir.
Acenta Modeli (Agency): OTC masası yalnızca aracıdır; alıcı ve satıcıyı eşleştirir, komisyon karşılığında köprü görevi görür.
Binance OTC, Coinbase Prime, Kraken OTC ve Cumberland gibi büyük platformlar kurumsal düzeyde kripto OTC hizmeti sunar. Minimum işlem limitleri genellikle yüz bin dolar ve üzerindedir.
KYC (Kimlik Doğrulama) ve AML (Kara Para Aklama Önleme) uyumluluğu saygın OTC masalarının standart gereksinimleri arasında yer alır. Bu düzenlemeler karşı taraf riskini azaltır ve işlem güvenliğini artırır.
Özet
OTC piyasaları hem geleneksel finansta hem kripto ekosisteminde büyük hacimli işlemlerin gizlilik ve fiyat istikrarı içinde gerçekleştirildiği kritik kanallardır. Esneklik ve hacim avantajı sunarken karşı taraf riski ve şeffaflık eksikliği göz ardı edilmemelidir. Bu makale yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz; yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
