PMI, İngilizce “Purchasing Managers’ Index” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede Satın Alma Yöneticileri Endeksi olarak bilinir. İmalat ve hizmet sektörlerindeki ekonomik aktivitenin genişleme ya da daralma eğilimini ölçen anket tabanlı göstergedir. Resmi GSYH verileri açıklanmadan çok önce piyasalara yön veren öncü ekonomik veri olması nedeniyle yatırımcılar, analistler ve merkez bankaları tarafından yakından takip edilir.
PMI Nasıl Hesaplanır?
PMI, satın alma yöneticilerine yöneltilen anketlerle derlenir. Yöneticilere yeni siparişler, üretim hacmi, istihdam, tedarikçi teslimat süreleri ve ham madde stokları gibi alt bileşenler hakkında sorular sorulur. Katılımcılar her kalem için “arttı”, “aynı kaldı” ya da “azaldı” şeklinde yanıt verir.
Yanıtlar difüzyon yöntemiyle endekse dönüştürülür. “Arttı” yanıtlarının yüzdesi tam olarak alınır; “aynı kaldı” yanıtlarının yüzdesi yarıya bölünerek eklenir. Sonuç 0 ile 100 arasında değer alır.
Eşik Değer: 50
PMI yorumlamasının merkezinde 50 eşiği yer alır.
50’nin üzeri ekonomik aktivitenin genişlediğine, yani sektörün büyüme eğiliminde olduğuna işaret eder. 50’nin altı ise daralma sinyali verir; üretim, siparişler ya da istihdam gibi kalemlerin zayıfladığını gösterir. Tam 50 seviyesi değişim olmadığını, yani nötr durumu ifade eder.
Endeksin 50’den ne kadar uzaklaştığı, genişleme ya da daralmanın şiddetini yansıtır. Örneğin 55 seviyesi ılımlı büyümeye, 42 seviyesi ise belirgin daralmaya karşılık gelir.
PMI Türleri
Üç temel PMI türü mevcuttur.
İmalat PMI: Fabrika üretimi, sanayi siparişleri ve endüstriyel istihdamı ölçer. En yaygın takip edilen PMI türüdür.
Hizmet PMI: Finans, sağlık, perakende ve ulaşım gibi hizmet sektörlerindeki aktiviteyi yansıtır.
Bileşik PMI: İmalat ve hizmet verilerini tek endekste harmanlayarak ekonominin genel görünümünü sunar.
PMI Neden Önemlidir?
PMI’ın gücü zamanlama avantajından kaynaklanır. Her ayın ilk iş günlerinde açıklanması, GSYH gibi gecikmiş verilere kıyasla piyasalara çok daha erken sinyal verir. Merkez bankaları faiz kararlarında, yatırımcılar portföy stratejilerinde ve şirketler üretim planlamalarında PMI verilerini referans noktası olarak kullanır.
Küresel ölçekte en çok takip edilen PMI yayıncıları S&P Global (eski adıyla IHS Markit) ve ISM’dir (Institute for Supply Management). Türkiye İmalat PMI verileri ise S&P Global tarafından aylık olarak yayımlanır.
Sonuç olarak PMI, ekonominin mevcut yönünü ve ivmesini hızlı şekilde ortaya koyan vazgeçilmez göstergedir.
