Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin, merkeziyetsiz yönetişim sistemlerinde kullanıcılar adına oy kullanan kişisel yapay zeka ajanlarının devreye girmesini önerdi. Buterin’e göre bu model, delegeler arasındaki güç yoğunlaşmasını azaltabilir ve DAO’ların en temel yapısal sorunlarından birini çözebilir.
Buterin, X platformunda paylaştığı yazıda merkeziyetsiz karar alma süreçlerindeki asıl darboğazın seçmen katılımı değil, insan dikkat kapasitesinin sınırlılığı olduğunu savundu. Birden fazla teknik ve ekonomik alanı kapsayan binlerce teklifin bulunduğu bir ortamda, token sahiplerinin büyük çoğunluğu her bir konuyu değerlendirecek zamana veya uzmanlığa sahip değildir. Bu durum, oy kullanma yetkisinin az sayıda aktif katılımcıya devredilmesine yol açmaktadır.
Yapay Zeka Ajanları Delegasyona Alternatif Olarak Konumlandırılıyor
Buterin’in önerisine göre bireylerin tercihleri, yazıları ve geçmiş kararları üzerinde eğitilmiş kişisel büyük dil modelleri, rutin konularda otomatik olarak oy kullanabilecek; yalnızca yüksek önem taşıyan veya belirsiz teklifleri doğrudan kullanıcıya yönlendirecektir.
Böyle bir sistem, uzun vadeli kontrolü profesyonel delegelere devretmeden yönetişimin ölçeklenmesini mümkün kılacaktır. Bu konu özellikle büyük DAO ekosistemlerinde giderek artan bir eleştiri konusudur; zira az sayıda cüzdan adresi, sonuçların büyük bir bölümünü etkileyebilmektedir.
Yönetişim Piyasaları ve Yapay Zeka Destekli Teklif Sıralaması
Buterin’in paylaşımında ayrıca “öneri piyasaları” kavramına da yer verildi. Bu modelde teklifler veya argümanlar tokenize edilerek tahmin piyasası benzeri mekanizmalarla değerlendirilecek, yapay zeka sistemleri ise en kaliteli katkılara sermaye yönlendirecektir.
Bu yapı, yönetişimi basit token ağırlıklı oylamadan çıkararak faydalı katkıları finansal olarak ödüllendiren ve büyük bilgi hacmini katılımcılara ulaşmadan önce filtreleyen bir modele dönüştürecektir.
Gizlilik Altyapısı Kritik Önem Taşıyor
Buterin, modelin hassas bilgiler içeren alanlarda işlevsel olabilmesi için sıfır bilgi ispatları ve güvenli çok taraflı hesaplama gibi gizlilik koruyucu teknolojilerin zorunlu olacağını belirtti. Bu alanlar arasında iç anlaşmazlıklar, fon tahsisleri ve müzakereler yer almaktadır.
Bu çerçevede yapay zeka sistemleri gizli verileri analiz edebilecek ve yalnızca bir karar çıktısı üretecektir. Böylece altta yatan bilgiler ifşa edilmeden veya küçük bir gruba tek taraflı yetki tanınmadan kolektif yönetişim sağlanabilecektir.
Dijital Demokrasi İçin Geniş Çaplı Sonuçlar
Öneri, yapay zekayı insan karar alma sürecinin yerini alan bir unsur olarak değil, büyük ölçekli katılımı mümkün kılan bir koordinasyon katmanı olarak konumlandırmaktadır.
Modelin hayata geçirilmesi halinde merkeziyetsiz organizasyonların, çevrimiçi toplulukların ve potansiyel olarak kamu kurumlarının karar akışlarını yönetme biçimi köklü bir değişime uğrayabilir. Bu değişim, yönetişimi dikkat kapasitesiyle sınırlı bir oylama sisteminden sürekli aktif ve tercih odaklı bir modele taşıyacaktır.
