CoinGecko verilerine göre, sadece 2025 yılında 11 milyondan fazla kripto para başarısız oldu. Takip edilen tüm kripto paraların yüzde 53’ünden fazlası 2021’den beri çöktü. 2025’teki 11,6 milyon token çöküşü, kaydedilen tüm proje başarısızlıklarının yüzde 86,3’ünü oluşturuyor. Bu rakamlar, kripto sektöründeki kontrolsüz büyümenin karanlık yüzünü ortaya koyuyor.
Çöküş Verilerinin Anatomisi
1 Temmuz 2021 ile 31 Aralık 2025 tarihleri arasında GeckoTerminal’de listelenen kripto para projelerini analiz eden araştırma, 2025’in dördüncü çeyreğinin özellikle yıkıcı olduğunu gösterdi. Bu üç aylık dönemde yaklaşık 7,7 milyon token değer kaybetti ve bu rakam, tüm başarısızlıkların yüzde 34,9’unu temsil ediyor.
Araştırmacılar, bu düşüşün büyük kısmını 10 Ekim’de yaşanan likidite krizine bağladı. Bu tarihte, 24 saat içinde 19 milyar dolarlık kaldıraçlı pozisyon silindi. Bu olay, kripto para tarihindeki en büyük tek günlük kaldıraç azaltma olayı olarak kayıtlara geçti.
Likidite krizi, piyasanın ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Binlerce yatırımcı, pozisyonlarını kaybetti. Kaldıraçlı işlem yapan trader’lar, marj çağrısı aldı ve pozisyonları zorla kapatıldı. Domino etkisi, tüm piyasayı sarstı.
Token Patlaması: Rakamlar Astronomik
Kripto para projelerinin toplam sayısı, 2021’deki 428 bin 383’ten 2025’te neredeyse 20,2 milyona fırladı. CoinGecko, bu astronomik artışı token başlatma platformlarının yaygınlaşmasına bağladı. Artık herkes, birkaç tıklamayla kendi kripto parasını yaratabilir hale geldi.
Pump.fun platformu, 2024’te piyasaya sürülmeden önce yıllık proje başarısızlıkları altı haneli düşük rakamlardaydı. 2024’te yaklaşık 1,4 milyon başarısızlık yaşandı ve bu rakam beş yıllık toplamın yüzde 10,3’ünü oluşturdu. 2021 ile 2023 yılları arasında bu oran sadece yüzde 3,4’tü.
Pump.fun gibi platformlar, token yaratma engelini tamamen kaldırdı. Teknik bilgi gerekmeden, dakikalar içinde yeni kripto para başlatılabiliyor. Bu demokratikleşme olumlu görünse de, kalite kontrolünü ortadan kaldırdı. Sonuç: milyonlarca değersiz token.
Memecoin Sektörü En Çok Vurulan Alan
2025’teki piyasa türbülansından en çok etkilenen sektör, memecoin oldu. Düşük çaba gerektiren projeler borsaları doldurdu ancak koşullar kötüleştiğinde hızla çöktü. Memecoin’lerin çoğu, gerçek kullanım değeri olmadan sadece spekülasyona dayanıyordu.
Sosyal medya trendleri, memecoin patlamalarını tetikledi. Bir tweet veya viral video, tokeni zirveye taşıyabiliyordu. Ancak bu popülarite geçiciydi. Trend bittiğinde, alıcılar kayboldu ve fiyat serbest düşüşe geçti. Geç kalanlar, yüzde 90’ın üzerinde kayıp yaşadı.
FOMO (kaçırma korkusu), yatırımcıları mantıksız kararlara itti. İnsanlar, hiçbir araştırma yapmadan, sadece fiyat yükseldiği için memecoin’lere yatırım yaptı. Pump and dump şemaları yaygınlaştı. Erken girenler kazandı, geç kalanlar battı.
Gerçek Başarısızlık Oranı Daha Yüksek Olabilir
CoinGecko’nun metodolojisi, yalnızca kullanım dışı kalmadan önce en az bir işlem kaydetmiş tokenleri saydı. Sadece “mezun olmuş” Pump.fun tokenleri dahil edildi. Bu, gerçek başarısızlık oranının çok daha yüksek olabileceğini gösteriyor.
Binlerce token, tek bir işlem bile görmeden öldü. Bunlar, istatistiklere dahil edilmedi. Pump.fun’da yaratılan milyonlarca token, “mezuniyet” kriterlerini karşılayamadı ve veri setinin dışında kaldı. Gerçek başarısızlık sayısı, 20-30 milyon arasında olabilir.
Ölü projeler, blokzincir üzerinde hala mevcut. Akıllı sözleşmeler silinemiyor, sadece kullanılmaz hale geliyor. Bu “kripto mezarlığı”, blockchain’leri gereksiz verilerle dolduruyor ve ağ maliyetlerini artırıyor.
Piyasa Sürdürülebilirliği Sorgulanıyor
Bu bulgular, mevcut token ekosisteminin sürdürülebilirliği konusunda ciddi soruları gündeme getiriyor. Her gün binlerce yeni token yaratılırken, bunların yüzde 99’undan fazlası başarısız oluyor. Bu model, sağlıklı değil.
Yatırımcı güveni, sarsılıyor. İnsanlar, kripto paraya olan inancını kaybediyor çünkü sürekli dolandırıcılık ve başarısızlık görüyorlar. Kaliteli projeler, bu gürültüde kaybolup gidiyor. Ayrım yapmak, giderek zorlaşıyor.
Düzenleyici baskı artabilir. Hükümetler, bu kadar yüksek başarısızlık oranını görerek sektörü daha sıkı kontrol altına almak isteyebilir. KYC gereklilikleri, token yaratma lisansları ve daha katı denetimler gelebilir.
Gelecek İçin Dersler
Bu katliam, birkaç önemli ders veriyor. Birincisi, kolay token yaratma her zaman iyi değil. Giriş engellerinin tamamen kaldırılması, kaliteyi düşürüyor. İkincisi, spekülasyon üzerine kurulu projeler sürdürülebilir değil. Gerçek kullanım değeri olmayan tokenler, eninde sonunda sıfıra gidiyor.
Üçüncüsü, yatırımcılar daha dikkatli olmalı. FOMO’ya kapılmak yerine, temel analiz yapmak şart. Projenin arkasındaki ekip, teknoloji, kullanım senaryosu ve rekabet avantajı incelenmeli. Sosyal medya hype’ı, yatırım kararı için yeterli değil.
Dördüncüsü, sektör kendini temizlemeli. Kalitesiz projelerin bu kadar kolay para toplaması önlenmeli. Merkeziyetsiz borsalar ve lansman platformları, daha sıkı denetim uygulamalı. Topluluk, dolandırıcılıkları daha hızlı tespit etmeli.
11 milyon token çöküşü, kripto sektörünün vahşi batısı döneminin sonunu işaret edebilir. Bundan sonra, olgunlaşma ve konsolidasyon dönemi başlayabilir. Hayatta kalanlar, gerçek değer yaratan projeler olacak. Yatırımcılar için en önemli ders: her parlayan altın değildir ve kripto dünyasında bu kural katbekat geçerli.
