Ethereum (ETH) kurucusu Vitalik Buterin, Çarşamba günü yaptığı paylaşımda ikinci katman ağlarının Ethereum’un birincil ölçeklendirme motoru olarak görülmesinin “artık mantıklı olmadığını” belirtti. Büyük L2 geliştiricileri saatler içinde yanıt vererek toplamaların ucuz Ethereum olmaktan öteye geçmesi gerektiği konusunda geniş ölçüde hemfikir oldu.
Buterin, birçok L2’nin multisig köprülere bağımlılıkları nedeniyle Ethereum’un güvenliğini tam olarak devralamadığını savundu. Temel katman artık gaz limiti artışları ve gelecekteki yerel toplamalar sayesinde daha fazla işlem hacmi kaldırabiliyor. “Ethereum ile bağlantısı multisig köprü aracılığıyla sağlanan 10.000 TPS kapasiteli bir EVM oluşturursanız, Ethereum’u ölçeklendirmiyorsunuz demektir” ifadelerini kullandı Buterin.
Gelişmeler
Optimism Foundation kurucu ortağı Karl Floersch, “merkeziyetsizlik spektrumunun tamamını” destekleyen modüler L2 yığını oluşturma çağrısını memnuniyetle karşıladı. Uzun çekim pencereleri ve üretime hazır Aşama 2 kanıtlarının eksikliği gibi büyük engelleri kabul etti.
“Aşama 2 üretime hazır değil” yazdı Floersch. Mevcut kanıtların büyük köprüleri korumak için yeterli güvenliğe sahip olmadığını ekledi.
Arbitrum geliştiricisi Offchain Labs kurucu ortağı Steven Goldfeder ise güçlü bir tutum sergiledi. Ölçeklendirmenin temel L2 değeri olmaya devam ettiğinde ısrar etti ve Arbitrum’un “Ethereum’a hizmet” olarak değil, Ethereum’un yüksek güvenlikli ve düşük maliyetli uzlaşma sunduğu için inşa edildiğini söyledi.
Goldfeder, Arbitrum ve Base’in her birinin saniyede 1.000’den fazla işlem gerçekleştirdiği dönemleri örnek gösterirken, Ethereum’un daha az işlem yaptığını belirtti. Ethereum’un toplamalara düşmanca görünmesi durumunda kurumların bağımsız birinci katman blokzincirleri başlatabileceği konusunda uyardı.
Önemi
Tartışma, temel katman yeni yetenekler kazanırken L2’lerin özelleşmiş ortamlar olarak yeniden konumlanmasıyla birlikte Ethereum’un değişen yol haritasını yansıtıyor.
Base başkanı Jesse Pollak, L1 ölçeklendirmesinin tüm ekosisteme fayda sağladığı konusunda hemfikir oldu ve L2’lerin sadece “daha ucuz Ethereum” olamayacağını söyledi. Base, uygulamalar, hesap soyutlaması ve gizlilik özellikleri aracılığıyla Aşama 2 merkeziyetsizliğine doğru çalışırken kullanıcı kazanımına odaklandı.
StarkWare CEO’su Eli Ben-Sasson şifreli bir yanıt verdi: “Starknet demeden Starknet deyin” diyerek bazı ZK tabanlı L2’lerin Buterin’in bahsettiği özel role zaten uyduğunu ima etti.
Ethereum L2 Analizi ve Yorumu
Vitalik Buterin’in L2 stratejisine yönelik eleştirisi, ekosistemde önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. İkinci katman çözümlerinin sadece işlem maliyetlerini düşürmek yerine kendilerine özgü değer önerileri geliştirmesi gerektiği artık net şekilde ortaya konuyor.
Arbitrum ve Optimism gibi köklü platformların yanıtları, her birinin farklı önceliklere sahip olduğunu gösteriyor. Arbitrum teknik ölçeklendirmeye odaklanırken, Optimism modüler yapı ve merkeziyetsizlik üzerine çalışıyor. Base ise kullanıcı deneyimi ve uygulama ekosistemini ön plana çıkarıyor.
StarkWare’in sıfır bilgi kanıtı teknolojisi kullanan Starknet platformu, bu tartışmada kendini farklı konumlandırıyor. ZK teknolojisi sayesinde hem ölçeklendirme hem de güvenlik konusunda avantaj sağlayabileceğini ima ediyor.
Ethereum’un temel katmanında yapılacak iyileştirmeler ve gaz limiti artışları, L2 platformlarının stratejilerini yeniden değerlendirmesine neden olacak gibi görünüyor. Gelecekte başarılı olacak ikinci katman çözümleri, sadece ucuz işlem sunmak yerine özel kullanım senaryoları, gelişmiş gizlilik özellikleri veya belirli sektörlere özel optimizasyonlar gibi benzersiz değerler sunmak zorunda kalacak.
